Wychowanie dziecka

Wielu pedagogów i psychologów uważa, że zrozumienie drugiego człowieka i empatia jest potrzebna nam w życiu. Bez niej nie moglibyśmy się dobrze rozumieć, pomagać sobie, nawiązywać głębokich kontaktów społecznych… Empatia to nic innego jak zdolność odczuwania stanów psychicznych innych ludzi, wczuwania się w ich sytuację, a także umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia, spojrzenia z ich perspektywy na rzeczywistość.
Empatia rozwija się już od wczesnego dzieciństwa człowieka. Można to zaobserwować, kiedy jeden dwulatek pociesza drugiego, gdy tamten upadł i płacze. Rodzic może wpłynąć na rozwój empatii u dziecka. Przykładowo w przytoczonej wyżej sytuacji może sam wczuć się w uczucia płaczącego dziecka i ze smutkiem w głosie powiedzieć swojemu wychowankowi: „Zobacz, jak Pawełek płacze, boli go kolanko, ojej, jaki on jest bardzo smutny, nie może teraz się bawić w piasku, bo zranił kolanko” itp. Dorosły może też zaproponować dziecku, aby pocieszyło ono kolegę, np. częstując swoim ciastkiem. Jednak dzieci często samoistnie, bez podpowiedzi dorosłych, podchodzą do poszkodowanego i pocieszają go słowami bądź gestem głaskania, przytulają –zupełnie tak, jak to robią ich rodzice w stosunku do nich  samych, jest to odruch z reguły naturalny, zaobserwowany u dorosłych, bądź wywołany potrzebą wewnętrzną.
    Można więc poprzez takie zachowania dorosłych, wsparcie dziecka w sytuacjach trudnych, poprzez własny wzór –wychowywać człowieka życzliwego, wrażliwego, otwartego na potrzeby innych, skłonnego do poświęceń, rezygnacji ze swoich potrzeb w celu pomocy bliźniemu, człowieka solidarnego i często chętnego do pomocy.
    Jednak w czasach gdy w Telewizji i innych mediach odbieramy sygnały o tragicznych zbrodniach, cierpieniach czy chorobach niektórych ludzi, kataklizmach, biedzie, oszustwach itd. –stajemy się coraz bardziej na to obojętni. Czujemy swoją bezradność wobec tych szokujących często informacji. Nie jesteśmy w stanie wszystkim pomóc czy zapobiec cierpieniu. Niestety często stajemy się obojętni nawet gdy w tłumie, na ulicy ktoś woła o pomoc, a może szczególnie wtedy gdy dookoła jest dużo ludzi. Działa wtedy tzw. „efekt widza”, który polega na tym, iż nie zwracamy uwagi na niebezpieczeństwo czy krzyki innych, ponieważ zrzucamy odpowiedzialność za to co się dzieje na pozostałych uczestników zdarzenia. Jest to przykre i czasem niezrozumiałe, zwłaszcza dla osób wychowanych w poczuciu solidarności, mających wysoko rozwinięte zdolności empatii i wrażliwości społecznej.
    Trudne pytanie stoi przed rodzicami: jak wychowywać dzieci i młodzież: czy bardziej na wrażliwych, empatycznych dorosłych czy jednak na obojętnych, w stylu amerykańskim, gdzie każdy myśli o sobie oraz własnym rozwoju i potrzebach?
    Wpływ Zachodu też nie jest bez znaczenia. Młodym ludziom imponuje sukces, władza, pieniądze, robienie kariery zawodowej, gubiąc przy tym świadomość o drugim człowieku. Po co tracić czas na zatrzymywanie się i pomoc innym? –zapytają niektórzy. Czy lepiej wciąż się spieszyć i przeżyć życie w samotności pośród tłumów? –zastanawiają się pozostali. Najlepszym rozwiązaniem jest złoty środek, o który niezwykle trudno. Zresztą, i tak każdy ma inne zdanie, każdy z nas musi to sam ze sobą przemyśleć, zastanowić się, potrzeba sporo czasu, życia, doświadczenia, aby móc opowiedzieć się zdecydowanie po którejś ze stron. Wydaje się jednak, że brakuje nam tego poczucia wspólnoty, tej solidarności, którą kiedyś cechowali się ludzie.
    Wydaje się, iż lepiej jest uczyć człowieka od najmłodszych lat tego poczucia wspólnoty, miłości do drugiej osoby, bo im jesteśmy starsi tym łatwiej zapominamy o naukach rodziców. Można odnieść wrażenie, iż człowiekowi empatycznemu łatwiej byłoby stać się obojętnym na drugiego człowieka i ignorować dramatyczne relacje w mediach niż egoiście dostrzegać potrzeby innych. Tak więc bardziej uniwersalnie jest wychowywać dziecko empatyczne, otwarte na drugiego człowieka, mające poczucie wspólnoty z otoczeniem.